Page 58 - 2025年10月《高棉》

高棉视点｜ B½t’manBiess

ចងចាំបទពិសោធន៍អំពីសង្គាម បង្ហាញសា្មារតី
ា

៉
ា
ា
ទំនួលខសតូវចំពោះសន្តិភាពជាមួយបទាសចិន
ា
លោ�ក Peter T C Chang សាស្ត្សាចារយប៉ៃន់សំម្តាគមម�ាភាពុ ម្តាលោ�សំ-ចិិន់
ុ
ិ
ី
ុ
ិ
ន់ិងជាអ��អន់ត្របុធាន់វ ិ ទ្យាាសាន់សំកាចិិន់ប៉ៃន់សាកលវ ិ ទ្យាាលយ៉ុម្តាឡាយា ុ
ុ
ុ
ា
ី
័
铭记战争历史，与中国共担和平责任
马中友好协会研究员、马来亚大学中国研究所原副所长 张添财
់
់
ុ
ិ
�
ុ
ចិិនរ៉ាបពាន់នាកដោ�មាឡាយ៉ា និងសងូបរូី។ ដោ�យសារូខែត្ត
់
ី
ុ
ូ
�
ួ
ពកដោគូ�ត្តវិ�នដោចាទ�ប�នពបទគ្នាំ�ទចិលឹនា�បឆាំំងជ័បន
រូបស�បដោទសចិិន �បជាជ័នសវិ ិ លឹជាជ័នជាត្តិចិិន�ន�យ
ា
់
�
ី
ើ
ុ
ជាជ័នរូងដោ�គ្នា�កង�រូគ្នាបសងត្តរូបសជ័បន។ �គូួសារូដោ�ចិន
់
់
ះ
�
ក
�
ូ
់
រ៉ាបមិនអស�ត្តវិ�នដោគូ�បសមាប ដោហើយអារូមាណៈភយខាចិ
់
័
ា
ា
៍
់
់
ុ
់
ូ
�ន�គូប�ណៈបដោលឹទ�កុងនានាដោ�ទទាំងមាឡាយ៉ា។
ើ
ុ
ះ
ី
�
ឌ
ី
ុ
ី
ិ
ដោ��ពជ័នជាត្តិចិិន ជ័នជាត្តមាដោ�ស ជ័នជាត្តិឥណ្តា
៏
ិ
ិ
និងជ័នជាត្តដោ�ើមភាគូត្តចិក�នរូងទកដោវិទនា�ងខែ�រូ ដោ�យ
�
ខ
ូ
ូ
�ត្តវិ�នបងខំឱុដោធីាើ�រូ�រូធីៃន់ សោ�ទាំនឹងកងា�ខាត្តដោសី�ង-
ត
អាហ្វារូ និង�រូវាយ�ំដោ�យរូំពាត្ត់ជាសាធារូណៈៈ។ ង្គ្សី�ន
ួ
់
ិ
់
�
ខ
ឆាំំដោន�គូជាខួួបដោលឹើកទី ៨០ ដៃន�រូទទលឹជ័័យជ័មះ�រូបស ់ រូងទកដោវិទនា�នខែត្តធីៃនធីៃរូ ជាពដោសស ង្គ្សតីជាដោ�ចិើន�ត្តវិ ូ
ះ
�
�បជាជ័នចិិនកងសង្គ្�ម�បឆាំំង�រូឈ្លានពានរូបស់ជ័បន �នបងំឱុដោធីជាទាសករូ�វិដោភទខែ�លឹដោ�ថា "ង្គ្សីលឹួងដោ�ម"
ា
ត
ា
ើ
ុ
�
ះ
ា
ខ
ា
�
ូ
ំ
ី
និងសង្គ្�ម�បឆាំំងហ្វាសសពិភពដោ�ក។ ស�មាបមាឡាយ៉ា ុ ខែ�លឹជាពាកុ�ក�ំងអដោពដោឃ្លារូដោ�ខែ�លឹព�កនយ៉ាយ
�
់
ា
ា
ើ
់
ុ
ិ
ិ
�
់
ុ
�
ី
ំ
ដោ��មចិណៈ�អងដោគូាស (ឥ�វិជា�បដោទសមាដោ�ស) ដោន� ជាមួយដោគូ។
ូ
៍
មិន�ត្តឹមខែត្តជា�ពត្តិ�រូណៈខែ�លឹមានសារូៈសំខាន់ជា�បវិត្ត- ិ ត ដោ�ដោពលឹខែ�លឹអក�សាវិ�ជាវិ និងសហគូមន�នរូំលឹឹក
ះ
៍
ត
ឹ
ត
ុ
ូ
សាង្គ្សតបដោណ្តា�ដោទ បខែនវាកដោធីើឱុដោយើងខែត្តងគូត្តគូរូពចា- ដោ�ើងវិ ិ ញនវិ�បវិត្តសាង្គ្សតមួយរូយៈដោន� ដោយើង�ន�ឹងថា
ូ
ុ
�
ិ
ត
ិ
�
៏
ះ
ា
ិ
៏
ី
ុ
រូណ្តាអពីសមយ�លឹ�លឹ�កដោនា��ងខែ�រូ។ �រូចិងចាំគូ�ជាទ�មងដៃន�រូត្តសោមាង។ ដោទា�បជា�ត្តវិ�ន
ូ
ំ
ំ
់
ូ
័
ា
ដោ�ខែខួធី ឆាំំ ១៩៤១ កងទ័ពជ័បន�នឈ្លានពានចិលឹ �គូប�ណៈបដោ�យអារូមាណៈភយខាចិ និង�រូលឹ�កក៏ដោ�យ
ំ
ះ
ះ
៍
័
ា
់
ះ
ុ
�
ូ
ូ
ោ
�
៏
ុ
�
ិ
ួ
មាឡាយ៉ា។ រូ�ភ�លឹអាណ្តានគូមអងដោគូស�ន�លឹរូលឹ ំ កបខែនតដោភងដៃន�រូត្តស�បយទ�ត្តវិ�ន�ត្ត និងឆាំបដោឆុ�
ុ
�
ុ
ធ
ូ
់
ើ
ឋ
ា
ា
ិ
ូ
ឹ
ូ
ា
ា
់
ួ
យ៉ាងឆាំបរូហស ដោហើយ�បដោទសសងូបរូី�ត្តវិ�ន�ន�ប ់ �នខែត្តខាំងដោ�ើងៗ។ �បជាជ័នមាដោ�សទទលឹ�នកមាំង
ុ
�
ី
ុ
់
�
់
័
ះ
ា
ដោ�យជ័បនដោ�ខែខួកមាៈ ឆាំំ ១៩៤២។ កះងរូយៈដោពលឹ ៣ ពីសង្គ្�ម�បឆាំំងជ័បនរូបស�បជាជ័នចិិន ជាពដោសសបនាប ់
ិ
់
ទ
�
�
ុ�
ុ
�
់
់
ះ
ក
ឆាំំកនា�ដោ��យមក �រូ�ន�បរូបសជ័បន�ននាំមកនវិ ូ ពី "ឧបីត្តតិដោហត្ត ៧ កក�" កះងឆាំំ ១៩៣៧។ សហគូមន ៍
�
់
ះ
ុ�
�
់
ូ
ុ
ិ
ូ
�
�
់
ុ
ុ
ី
់
័
ុ
ធ
ភាពភយរូនត្ត�លឹ�បជាជ័នសវិ ិ លឹដោ�មាឡាយ៉ា។ ជ័នជាត្តិចិិនដោ�មាឡាយ៉ាចិងចាំមាត្តភម�ន�រូបសពួកដោគូ
ា
ី
់
ំ
ះ
ី
ត
៏
ួ
់
ិ
អដោពដោឃ្លារូដោ��គូរូជាទសូបដោខួពើមប�ត្តគូ� "�រូសមាប ់ ដោ�យ�លឹ�រូគ្នាំ�ទខែ�កហរូ�ាវិត្តថ និងសារូត្ត�លឹ�រូត្តសោ ូ
ំ
�
ើ
់
ា
�
ុ
�
ុ
ោ
�
់
ូ
ធ
រូ�លឹដោ�សសមាត្ត" ខែ�លឹកងទ័ពជ័បន�នសមាបជ័នជាត្ត ិ �បយទរូបស�បដោទសចិិន។ �រូត្តសរូបសមាឡាយ៉ាមិនខែមន
ុ
ា
ា
ូ
់
់
58